World building is de creatie van een fictieve of fictionele wereld, of zelfs volledig universum. In genres als fantasy, science fiction en horror wordt het veelvuldig gebruikt om een setting te creëren voor de wonderbaarlijke dingen die er in deze verhalen gebeuren. Pioniers die ook veelvuldig theoretisch hebben nagedacht over de bezigheid zelf, waren auteurs als J.R.R. Tolkien en C.S. Lewis. Maar de mogelijkheden voor het creëren van fictieve werelden zijn veel uitgebreider geworden dan literatuur sinds de komst van nieuwe media, zoals film, games en natuurlijk virtual reality.   

Verhaal en verhaalwereld

Een fictionele wereld en het verhaal dat je vertelt staan in verhouding tot elkaar als de twee delen van een ijsberg

Een fictionele wereld en het verhaal dat je vertelt staan in verhouding tot elkaar als de twee delen van een ijsberg

World building en het verhaal dat wordt verteld, staan in verhouding tot elkaar als de twee delen van een ijsberg. Er is het boven het water uitstekende deel dat in het verhaal terecht komt, en het deel dat de toeschouwer niet direct ziet maar dat op de achtergrond wel aanwezig is. Bij de mooiste, meest effectieve werelden, is dat laatste deel nog veel groter dan het zichtbare topje.

Je krijgt als lezer het gevoel dat de wereld zich uitstrekt buiten de grenzen van het boek, de film of de game. Daardoor raak je ook meer in die wereld betrokken: hij gaat “echter” aanvoelen. Door referenties naar andere verhalen in dezelfde wereld, vroegere koningen en oorlogen, of andere belangrijke gebeurtenissen uit het verleden, wordt de wereld een op zichzelf staand object. De grote kracht van series als Game of Thrones en Harry Potter zit hem in het detail van de wereld waarin het verhaal zich afspeelt. Een wereld waar de lezers voortdurend meer over te weten willen komen, ook buiten de hoofdverhaallijn.

De kracht van world building

Maar wat trekt mensen zo aan in die fictionele werelden? Een van de belangrijkste redenen is waarschijnlijk het alternatief dat ze zijn voor de dagelijkse wereld waarin jij en ik leven. Fantasy biedt een uitvlucht aan de dagelijkse sleur, de technologie die ons omringt of de magieloze werkelijkheid. Het is één van de unieke kenmerken van het fantastische genre. Ieder boek biedt een fictionele wereld om je in te verliezen, maar fantasy biedt meer dan dat. Fantasy biedt een complete alternatieve realiteit, waarin de wetten van onze wereld en ons universum niet (hoeven te) gelden.

De term verscheen voor het eerst in de Edinburgh Review in 1820 en in Space Time and Gravitation: An Outline of the General Relativity Theory (1920), van A.S. Eddington. Hierin ging het om het uitdenken van hypothetische werelden met andere natuurwetten dan de onze. Nog steeds zijn deze niet-bestaande werelden een onderdeel van de filosofische possible worlds theory, die draait om de vraag hoe de wereld om ons heen anders had kunnen zijn dan ze is. Dat toont één van de grote krachten van world building: het helpt ons om over de wereld om ons heen na te denken, zonder gebonden te zijn aan de wetten van die wereld.

Schrijfcursus en workshop

In samenwerking met De Schrijversmarkt ontwikkel ik een online schrijfcursus world building.

De scheppende krachten in je eigen vingers ontdekken? Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang de nieuwste schrijftips voortaan in je mailbox

De scheppende krachten in je eigen vingers ontdekken? Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang de nieuwste schrijftips voortaan in je mailbox

In oktober gaf ik mijn eerste fantasy schrijfcursus: een gastles “fantasie verhaal schrijven” aan de schrijversvakschool. Bij voldoende animo volgend jaar uitgebreid naar een volledige cursus!